
Ista añada ba á estar muito espezial ta nusatros: o 29
de chunio CHA cumple os suyos
20 primers años. Ya nos emos feito mayors e merexemos
enrestir nuebos retos.
Luego un puesto web "espezial 20eno Cabo d'Año"
nos aduyará á repasar e meter á diya
a nuestra chiqueta istoria. Tanimientres, iste articlo
d'o Presidén de CHA, Bizén
Fuster, escrito cuan a zelebrazión d'o 15eno cabo d'año,
nos serbirá ta fer barriga:
Fendo
lo esdebenidero

Por Bizén Fuster, Presiden
Nazional de CHA
Fa cuasi quince añadas, dende o nuestro primer cartel
eleutoral, animábanos á os aragoneses á sembrar o
esdebenidero. Agora, dende l'ambiesta de a nuestra VI
Asambleya Nazional, nos paramos ta encarar o futuro.
Quinze añadas fendo tralla con o futuro, construyéndo-lo
á la finitiba. Y, sin dembargo, encara no emos trobato
lo futuro que soniamos t'Aragón, anque cada begada
tenemos millors artularios ta fainar y o nuestro
mensache arriba y fa rota cada begada millor en amplos
seutors de a ziudadanía aragonesa. Quinze añadas
merixen fer un chiquet ature en o camín, chirar os
güellos enta o punto de partida cuasi ixuplidato,
brindar con os compañers y continar enta debán. Por
ixo, emos quiesto que ista calendata no pasase sin parar
cuenta. Ista reflesión ye una chiqueta alportazión
conmemoratiba, pero nunca nostalchica. Naxe dende o
pasato, pero t'afundar en o nuestro compromís de futuro
con o nuestro país.
No saliemos por chenerazión espontánia cuan
dentremos en as Cortes d'Aragón fa seis añadas u en o
Congreso l'año pasato. Lebabanos firmes añadas ya en a
faina, emos tenito que treballar de rezio t'arribar enta
aquí, y encara nos en queda muito camín por petenar.
Por ixo querebanos remerar iste prozeso, porque qui se'n
han incorporato á iste proyeuto en as zagueras añadas
tiene dreito á saper as dificultaz que bi abió que
dixar dezaga en os primers trangos. Bi ha una istoria, a
de os tiempos duros, cuan nos esgastábanos prebando
d'acucutar a capeza en un eszenario en do os papels ya
los s'eban repartito as organizazions creyatas en a
transizión; una istoria d'escasez de meyos, cuan
aprendiemos á multiplicar-nos y á aprobeitar á o
masimo as nuestras ideyas, porque sabebanos que a
nuestra causa no nos premitiba que, estando pobres,
dixásenos d'estar agudos; una istoria de crexer china
chana y d'esfender muitas propuestas en solitario, pero
con a seguranza de que o tiempo iba á rematar dando-nos
a razón.
D'aquels tiempos encara remane o
nuestro sentito austero de a bida politica, que
echemplificamos aplicando lo sueldo istorico á os
nuestros cargos publicos, asinas como
almenistrando con ficazio los meyos de os que
disposamos. Como alcordanza de os inizios, nos ne
queda o reconoximiento á qui s'entregoron á iste
proyeuto y tamién á qui nos refirmoron cuando no
yera guaire fázil fer-lo. Y nos ne queda, más
que más, o proyeuto: as causas que nos endrezoron
á fundar CHA continan como bi yeran, por ixo los
nuestros ochetibos fundazionals remanen bichens.
No imos á negar que Aragón ha
cambiato prou en istos años, anque no tanto como
nusatros abésenos quiesto. |
 |
 |
Os grans retos continan asperando
respuesta, as grandes infraestructuras continan
aguardando as consignazions presupuestarias,...
pero bella cosa sí que ha cambiato, anque siga no
más que bella miqueta e ixo cal que nos anime á
beyer o esdebenidero con asperanza, anque sin
renunziar á un fuerte pensamiento cretico.
Asperanza, porque, á lo menos en parti, a chen de
CHA ha contribuyito á ixos cambios. Por ixo,
somos combenzitos de que ta las añadas beniens os
cambios serán encara mayors y que o creximiento
politico, sozial y tamién eleutoral de CHA ba á
contribuyir á que s'en den, más lugo que tardi. |
¿U ye que no s'ha recuperato en ista decada y
meya buena cosa de l'autoestima que en menestamos ta
esfender o nuestro? Ye esclatero que os aragoneses de os
ochenta yeran ficatos en o desencanto fruito de a
transizión, sin d'ilusión por o frenazo autonomico,
sobre tot, pasibos... Agora 400.000 aragoneses son
estatos diposatos ta engaronar as carreras y a Plaza de
o Pilar ta esfender l'Ebro, y bi estioron en Madrí á
caramuello. Agora o ixuplidato Tergüel ha rebellato y,
con dibersas mobilizazions y con un ature cheneral de 24
oras, ha trucato en as conzenzias de toz metendo as
demandas de os territorios d'interior en l'achenda
politica. Y no ixuplidemos que tamién os Piriners, a
montaña, reyalizó un ature sin de prezedens ta
espresar o suyo refuse cuentra os grans entibos. Iste
espritu reibindicatibo, superior á o de as
manifestazions autonomistas de 1992 y 1993, suposa un
creximiento de a conzenzia coleutiba. Tamién a fuga
eleutoral de o nuestro partito ye parti d'ixe prozeso y
de seguro que ye tanto causa como efeuto.

D'ixa autoestima partezipa la crexién
recuperazión de os nuestros siñals d'identidá,
d'entre as que os pasos cada begada más firmes enta o
reconoximiento de a reyalidá trilingüe d'Aragón y a
normalizazión lingüistica son solo que a parti más
bistera de l'iceberg. Tamién ye cambiando a
organizazión territorial aragonesa, en una
transformazión impensable fa bien poco, á penar de as
leis aprebatas por unanimidá: á la fin bi ha Comarcas
constituyitas que ban á empezipiar á asumir
competenzias. Güei podemos dizir con goyo que a
comarcalizazión ya ye un prozeso que no se puede aturar.
Y podemos dizir con argüello que sin a nuestra empenta
no s'ese desbloqueyato lo prozeso de transferenzias
dende as deputazions probinzials que ye menester que
rematen quedando buedas de competenzias. As añadas
beniens ban á estar apasionantes en iste sendito: bi
asistimos á toda una reboluzión territorial, en a que
CHA tiene muitas cosas que dizir.
En zagueras dende as instituzions publicas aragonesas
se meten alto de a mesa proyeutos que en menestan de
consenso, mirando l'alcuerdo en os asuntos que ta
Aragón son "custions d'estato", y ye de dar
que as iniziatibas de CHA han tenito prou que beyer en
ixo (diseñar un modelo de finanziazión autonomica
benefizioso ta la nuestra singularidá territorial,
meter en marcha un plan integral de politica demografica,
aprobeitar o paso de l'AVE t'achustar-nos á las
nezesidaz de comunicazión y urbanisticas de Zaragoza y
a suya redolada, empentar una politica audiobisual
propia, ofrexer alternatibas dende o intrés publico ta
l'ubicazión de a Esposizión unibersal,...). Sisquiá
que no tardemos guaire en beyer os fruitos d'istas y
atras propuestas.
A nuestra chiqueta istoria
Pensando en as nuestras primeras quinze añadas, ye
menester que faigamos alcordanza, de toz os compañers
que han feito muitas cosas, grans u chiquetas, pero que
yera menester fer-ne durante toz istos años: dende as
barucas de belunos por debantar o local "Purnas",
que estió lo primer patrimonio de o partito y que nos
premitió concarar os primers clamamientos eleutorals,
dica os dandalos de belatros en istos días ta mirar una
nueba siede nazional más gran y sin de mugas
arquiteutonicas; dende as primeras notas de prensa más
bien artesanals repartitas á man d'una en una dica la
rapidez de o facs y agora de o correyo eleutronico;
dende o primer "Aragón Libre", emplito
d'escais de prensa, dica l'autual edizión á colorins u
o puesto web que nos amana en o Rete á o mundo mundial;
dende aquer campo cuatribarrato de trigo y ababols que a
chen no lograba identificar con un cartel eleutoral,
dica la imachen d'una colla de presonas fendo as
nuestras siglas que, dende os cartels preeleutorals,
imbitaba á achuntar-se á la "C" de o
proyeuto "CHA"; dende a zentena d'asistens á
o primer mitin en o Parque d'Atrazions, dica os 8.000
que tomoron a Plaza de Toros ta empentar á Labordeta
enta o Congreso, ta que Aragón tenese boz propia; dende
aquera fotocopiadera de segunda man que caleba abanicar
ta que continase, dica l'arribata de as nuebas
teunolochías; dende a biella siede nazional de Juan
Pablo Bonet, que nos se quedó cutre cuasi sin parar
cuenta, dica la siede autual, que s'en ba quedando
chicota, pero en a que caldrá continar bel tiempo
más;... Muitas chiquetas istorias, muitos rostros,
muitas chiquetas barallas, bels trunfos, pocos fracasos
y antimás no finitibos, en os que de seguro que
rematamos benzendo antis u dimpués.
Bertolt Brecht se preguntaba si as pachinas ixuplidatas
de a istoria sólo yeran fruito de os grans presonaches,
si Chulio Zésar no en lebó ni sisquiera un guisandero
á la conquista de as Galias. Que denguno tienga o
dandalo de creyer que a istoria la fan líders
carismaticos u reis u guerrers. A istoria la imos fendo
entre toz. Tamién a istoria d'Aragón y a chiqueta
istoria de Chunta Aragonesista la imos fendo á zofra.
Belunos emos tenito que dar a cara en un inte u
atro, prener a iniziatiba en bellas zircunstanzias,
asumir fainas d'enfiladura á ran nazional u comarcal,
mesmo encapezar candidaturas eleutorals y puyar enta las
tribunas de as instituzions á meter boz á iste
proyeuto. Pero dezaga bi ha muitísma más chen. Cada
begada más, por zierto. Os que adedicoron o suyo tiempo
y os suyos diners en os difizils empezipios, os que han
recorrito as comarcas durante istas quinze añadas, os
que han apegato los cartels, os que han partezipato en
os debates, os que han alportato as suyas soxerenzias,
os que han elaborato decumentos,... ers y eras son o
partito.do.
Pero tamién lo son, de bella traza, os
eleutors, os 75.000 ziudadanos y ziudadanas que han
eslexito a papeleta de CHA, entregándo-nos a enorme
responsabilidá de representar-lis en as instituzions y
dándo-nos a oportunidá istorica de meter en marcha as
nuestras propuestas, de fer reyalidá as nuestras ideyas.
Os unos y os otris son responsables de o que CHA ha
plegato á estar güei y de o que podremos plegar á
estar dintro d'atras quinze añadas. A istoria, pos, nos
pertoca escribir-la entre toz y estoi que qui leiga
istas ringleras tamién sabrá trobar o suyo puesto.
Aragón, 29 de chunio de 2001, en o quinzeno cabo d'año
de CHA.
|