04/07/2008

 

   
 





 



Ista añada ba á estar muito espezial ta nusatros: o 29 de chunio CHA cumple os suyos
20 primers años. Ya nos emos feito mayors e merexemos enrestir nuebos retos.


Luego un puesto web "espezial 20eno Cabo d'Año" nos aduyará á repasar e meter á diya
a nuestra chiqueta istoria. Tanimientres, iste articlo d'o Presidén de CHA, Bizén
Fuster, escrito cuan a zelebrazión d'o 15eno cabo d'año, nos serbirá ta fer barriga:

 

Fendo lo esdebenidero

Por Bizén Fuster, Presiden Nazional de CHA


Fa cuasi quince añadas, dende o nuestro primer cartel eleutoral, animábanos á os aragoneses á sembrar o esdebenidero. Agora, dende l'ambiesta de a nuestra VI Asambleya Nazional, nos paramos ta encarar o futuro. Quinze añadas fendo tralla con o futuro, construyéndo-lo á la finitiba. Y, sin dembargo, encara no emos trobato lo futuro que soniamos t'Aragón, anque cada begada tenemos millors artularios ta fainar y o nuestro mensache arriba y fa rota cada begada millor en amplos seutors de a ziudadanía aragonesa. Quinze añadas merixen fer un chiquet ature en o camín, chirar os güellos enta o punto de partida cuasi ixuplidato, brindar con os compañers y continar enta debán. Por ixo, emos quiesto que ista calendata no pasase sin parar cuenta. Ista reflesión ye una chiqueta alportazión conmemoratiba, pero nunca nostalchica. Naxe dende o pasato, pero t'afundar en o nuestro compromís de futuro con o nuestro país.

 No saliemos por chenerazión espontánia cuan dentremos en as Cortes d'Aragón fa seis añadas u en o Congreso l'año pasato. Lebabanos firmes añadas ya en a faina, emos tenito que treballar de rezio t'arribar enta aquí, y encara nos en queda muito camín por petenar. Por ixo querebanos remerar iste prozeso, porque qui se'n han incorporato á iste proyeuto en as zagueras añadas tiene dreito á saper as dificultaz que bi abió que dixar dezaga en os primers trangos. Bi ha una istoria, a de os tiempos duros, cuan nos esgastábanos prebando d'acucutar a capeza en un eszenario en do os papels ya los s'eban repartito as organizazions creyatas en a transizión; una istoria d'escasez de meyos, cuan aprendiemos á multiplicar-nos y á aprobeitar á o masimo as nuestras ideyas, porque sabebanos que a nuestra causa no nos premitiba que, estando pobres, dixásenos d'estar agudos; una istoria de crexer china chana y d'esfender muitas propuestas en solitario, pero con a seguranza de que o tiempo iba á rematar dando-nos a razón.

D'aquels tiempos encara remane o nuestro sentito austero de a bida politica, que echemplificamos aplicando lo sueldo istorico á os nuestros cargos publicos, asinas como almenistrando con ficazio los meyos de os que disposamos. Como alcordanza de os inizios, nos ne queda o reconoximiento á qui s'entregoron á iste proyeuto y tamién á qui nos refirmoron cuando no yera guaire fázil fer-lo. Y nos ne queda, más que más, o proyeuto: as causas que nos endrezoron á fundar CHA continan como bi yeran, por ixo los nuestros ochetibos fundazionals remanen bichens.
  No imos á negar que Aragón ha cambiato prou en istos años, anque no tanto como nusatros abésenos quiesto.

 

Os grans retos continan asperando respuesta, as grandes infraestructuras continan aguardando as consignazions presupuestarias,... pero bella cosa sí que ha cambiato, anque siga no más que bella miqueta e ixo cal que nos anime á beyer o esdebenidero con asperanza, anque sin renunziar á un fuerte pensamiento cretico. Asperanza, porque, á lo menos en parti, a chen de CHA ha contribuyito á ixos cambios. Por ixo, somos combenzitos de que ta las añadas beniens os cambios serán encara mayors y que o creximiento politico, sozial y tamién eleutoral de CHA ba á contribuyir á que s'en den, más lugo que tardi.

 ¿U ye que no s'ha recuperato en ista decada y meya buena cosa de l'autoestima que en menestamos ta esfender o nuestro? Ye esclatero que os aragoneses de os ochenta yeran ficatos en o desencanto fruito de a transizión, sin d'ilusión por o frenazo autonomico, sobre tot, pasibos... Agora 400.000 aragoneses son estatos diposatos ta engaronar as carreras y a Plaza de o Pilar ta esfender l'Ebro, y bi estioron en Madrí á caramuello. Agora o ixuplidato Tergüel ha rebellato y, con dibersas mobilizazions y con un ature cheneral de 24 oras, ha trucato en as conzenzias de toz metendo as demandas de os territorios d'interior en l'achenda politica. Y no ixuplidemos que tamién os Piriners, a montaña, reyalizó un ature sin de prezedens ta espresar o suyo refuse cuentra os grans entibos. Iste espritu reibindicatibo, superior á o de as manifestazions autonomistas de 1992 y 1993, suposa un creximiento de a conzenzia coleutiba. Tamién a fuga eleutoral de o nuestro partito ye parti d'ixe prozeso y de seguro que ye tanto causa como efeuto.
 
 D'ixa autoestima partezipa la crexién recuperazión de os nuestros siñals d'identidá, d'entre as que os pasos cada begada más firmes enta o reconoximiento de a reyalidá trilingüe d'Aragón y a normalizazión lingüistica son solo que a parti más bistera de l'iceberg. Tamién ye cambiando a organizazión territorial aragonesa, en una transformazión impensable fa bien poco, á penar de as leis aprebatas por unanimidá: á la fin bi ha Comarcas constituyitas que ban á empezipiar á asumir competenzias. Güei podemos dizir con goyo que a comarcalizazión ya ye un prozeso que no se puede aturar.

 
Y podemos dizir con argüello que sin a nuestra empenta no s'ese desbloqueyato lo prozeso de transferenzias dende as deputazions probinzials que ye menester que rematen quedando buedas de competenzias. As añadas beniens ban á estar apasionantes en iste sendito: bi asistimos á toda una reboluzión territorial, en a que CHA tiene muitas cosas que dizir.

En zagueras dende as instituzions publicas aragonesas se meten alto de a mesa proyeutos que en menestan de consenso, mirando l'alcuerdo en os asuntos que ta Aragón son "custions d'estato", y ye de dar que as iniziatibas de CHA han tenito prou que beyer en ixo (diseñar un modelo de finanziazión autonomica benefizioso ta la nuestra singularidá territorial, meter en marcha un plan integral de politica demografica, aprobeitar o paso de l'AVE t'achustar-nos á las nezesidaz de comunicazión y urbanisticas de Zaragoza y a suya redolada, empentar una politica audiobisual propia, ofrexer alternatibas dende o intrés publico ta l'ubicazión de a Esposizión unibersal,...). Sisquiá que no tardemos guaire en beyer os fruitos d'istas y atras propuestas.

A nuestra chiqueta istoria
 
Pensando en as nuestras primeras quinze añadas, ye menester que faigamos alcordanza, de toz os compañers que han feito muitas cosas, grans u chiquetas, pero que yera menester fer-ne durante toz istos años: dende as barucas de belunos por debantar o local "Purnas", que estió lo primer patrimonio de o partito y que nos premitió concarar os primers clamamientos eleutorals, dica os dandalos de belatros en istos días ta mirar una nueba siede nazional más gran y sin de mugas arquiteutonicas; dende as primeras notas de prensa más bien artesanals repartitas á man d'una en una dica la rapidez de o facs y agora de o correyo eleutronico; dende o primer "Aragón Libre", emplito d'escais de prensa, dica l'autual edizión á colorins u o puesto web que nos amana en o Rete á o mundo mundial; dende aquer campo cuatribarrato de trigo y ababols que a chen no lograba identificar con un cartel eleutoral, dica la imachen d'una colla de presonas fendo as nuestras siglas que, dende os cartels preeleutorals, imbitaba á achuntar-se á la "C" de o proyeuto "CHA"; dende a zentena d'asistens á o primer mitin en o Parque d'Atrazions, dica os 8.000 que tomoron a Plaza de Toros ta empentar á Labordeta enta o Congreso, ta que Aragón tenese boz propia; dende aquera fotocopiadera de segunda man que caleba abanicar ta que continase, dica l'arribata de as nuebas teunolochías; dende a biella siede nazional de Juan Pablo Bonet, que nos se quedó cutre cuasi sin parar cuenta, dica la siede autual, que s'en ba quedando chicota, pero en a que caldrá continar bel tiempo más;... Muitas chiquetas istorias, muitos rostros, muitas chiquetas barallas, bels trunfos, pocos fracasos y antimás no finitibos, en os que de seguro que rematamos benzendo antis u dimpués.


Bertolt Brecht se preguntaba si as pachinas ixuplidatas de a istoria sólo yeran fruito de os grans presonaches, si Chulio Zésar no en lebó ni sisquiera un guisandero á la conquista de as Galias. Que denguno tienga o dandalo de creyer que a istoria la fan líders carismaticos u reis u guerrers. A istoria la imos fendo entre toz. Tamién a istoria d'Aragón y a chiqueta istoria de Chunta Aragonesista la imos fendo á zofra.


 Belunos emos tenito que dar a cara en un inte u atro, prener a iniziatiba en bellas zircunstanzias, asumir fainas d'enfiladura á ran nazional u comarcal, mesmo encapezar candidaturas eleutorals y puyar enta las tribunas de as instituzions á meter boz á iste proyeuto. Pero dezaga bi ha muitísma más chen. Cada begada más, por zierto. Os que adedicoron o suyo tiempo y os suyos diners en os difizils empezipios, os que han recorrito as comarcas durante istas quinze añadas, os que han apegato los cartels, os que han partezipato en os debates, os que han alportato as suyas soxerenzias, os que han elaborato decumentos,... ers y eras son o partito.do.

  Pero tamién lo son, de bella traza, os eleutors, os 75.000 ziudadanos y ziudadanas que han eslexito a papeleta de CHA, entregándo-nos a enorme responsabilidá de representar-lis en as instituzions y dándo-nos a oportunidá istorica de meter en marcha as nuestras propuestas, de fer reyalidá as nuestras ideyas.
Os unos y os otris son responsables de o que CHA ha plegato á estar güei y de o que podremos plegar á estar dintro d'atras quinze añadas. A istoria, pos, nos pertoca escribir-la entre toz y estoi que qui leiga istas ringleras tamién sabrá trobar o suyo puesto.


Aragón, 29 de chunio de 2001, en o quinzeno cabo d'año de CHA.